Hane halkı borcu 12 yılda 55 kat arttı

Meral Tamer - Milliyet Gazetesi
11/03/2015

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye eski Müdürü ve kalkınma ekonomisti Bartu Soral, AKP’nin iktidar dönemini mercek altına alan bir kitap yazdı.

“Tünelin Sonu Kriz, Yeniden Kalkınma Zamanı” başlıklı kitabında Soral, Türkiye’deki resmi verilerin yanı sıra Dünya Bankası, IMF ve ABD Merkez Bankası (FED) gibi uluslararası kuruluşların çeşitli araştırma ve raporlarından yararlandı. Soral’ın rakamları konuşturarak vardığı sonuç, AKP iktidarının açıklamalarının aksine hiç de iç açıcı görünmüyor.
Tek bir örnek: Hane halkı borcunun son 12 yılda nasıl katlanarak arttığını gösteren grafiğe bakar mısınız!

Her 100 liradan 55’i…

2002’de 6.7 milyar lira olan hane halkı borcu, 2013 sonunda 372.4 milyar liraya tırmanmış; yani 12 yılda 55 kat artmış. 2002’de hane halkı 100 liralık kazancının 3.4 lirası kadar borçluyken, bugün 100 liralık kazancının 55.2 lirasını borçlu. Resmi verilerden çıkarttığı bu sonuçları önümüze koyan Soral uyarıyor:
“En küçük bir durgunlukta, zaten dar geliriyle geçinen vatandaşın ne kadar zor duruma düşeceği ortada. Kullanılabilir gelir içinde her yıl süratle büyüyen borçlanma çok tehlikeli bir artış trendi izliyor. 2002’de tüketici kredisi miktarı 2 milyar lirayken 2013’te 247 milyar liraya yükseldi; bir başka anlatımla 12 yılda 124 kat arttı. Bu veriler, hali hazırda kullanılabilir gelirinin     % 55’ini harcamış olan hane halkının, Türkiye’de yaşanacak herhangi bir küçük durgunlukta bile ne derece kırılgan ve dayanıksız olduğunu ortaya koyuyor.
AKP hükümeti, geçen 12 yılda vatandaşı korumak ve doğru yönlendirmek yerine halkı teşvik ederek borç sarmalına soktu.”
Evet, Soral’ın da altını çizdiği gibi vatandaş borçlanmakta adeta birbiriyle yarıştı ve Türkiye’de iç tasarruf oranı, AKP’nin 12 yıllık iktidar döneminde maalesef % 23’lerden % 12’lere kadar düştü.

 

fft16_mf5394194

 

 

 

 

 

 

 

 

En kırılgan ülkeyiz
Kitapta önemli bulduğum birkaç noktayı daha aktarmak istiyorum:

2009-2013 döneminde gelişmekte olan ülkeler ortalama % 5.3 büyüdü. Türkiye ise         % 3.9’luk büyüme oranıyla ortalamanın altında bir performans gösterdi. 2008’den bu yana alınan her 1 dolar dış borç sadece 0.45 dolarlık büyüme yarattı. Son 6 yılda dış borç 121 milyar dolar artarken milli gelir sadece 55 milyar dolar arttı…

Dolar olarak ve düşük kurla verilen 10 bin dolar kişi başı gelir yanıltmaca; kur reel değerinden işlem görse kişi başı gelir çok daha düşük olurdu…

Amerika Merkez Bankası FED’in 2014 raporundaki risk analiz testinde Türkiye, 15 büyük gelişmekte olan ülke içinde en kırılgan olarak tanımlanıyor. Kullanılan 6 kritere göre kamu borcu hariç diğer 5 kriterde Türkiye, en kötü sınıfta yer alıyor.

FED, IMF ve Dünya Bankası raporlarındaki veriler, bundan sonraki küresel krizin gelişmekte olan ülkelerde olacağını gösteriyor.
Son söz: Veriler, Türkiye’nin büyük bir düzeltme yaşamak zorunda olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Milliyet Gazetesi – 11 Mart 2015

Paylaş: